17.07.2017
(3 ψήφοι)

Μαριέττα Κόντου: «Τα παιδιά δεν χρειάζονται προστασία και παυσίλυπα»

Μαριέττα Κόντου: «Τα παιδιά δεν χρειάζονται προστασία και παυσίλυπα»

 

Το βιβλίο της Μαριέττας Κόντου «Φτου ξελύπη», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, διηγείται μια μοναδική ιστορία ηρωισμού από το φοβερό καλοκαίρι του 2015: η έφηβη κολυμβήτρια Yusra Mardini, πρόσφυγας από τη Συρία, ανέβηκε σε μια μικρή βάρκα με άλλα 20 άτομα για να περάσει από τα παράλια της Τουρκίας στη χώρα μας. Στη μέση του πελάγους η μηχανή της βάρκας σταμάτησε να λειτουργεί, και η Yusra μαζί με την αδελφή της –οι μόνες που ήξεραν κολύμπι– κολύμπησαν 3 ώρες μέσα στη Μεσόγειο τραβώντας πίσω τους τη βάρκα και σώζοντας όλους όσοι επέβαιναν σ’ αυτήν.

Με το που ξεκινάμε να διαβάζουμε βρισκόμαστε μέσα στη θάλασσα και μέσα στο μυαλό και τη σκέψη της Νουρ. Η συγγραφέας αφήνει την ηρωίδα της να μας ταξιδέψει πίσω στη Συρία και στη ζωή που ζούσε πριν τον πόλεμο. Μια ζωή «κανονική», με πράγματα καλά και κακά, μια παιδική ζωή όπως όλες οι άλλες, μια ζωή όπως η δική μας. Και μας τη δίνει αυτή τη ζωή τόσο ζωντανά, τόσο ανάγλυφα, που όταν ο πόλεμος αρχίζει να τη διαλύει είναι αβάσταχτο ακριβώς γιατί η ζωή της Νουρ θα μπορούσε να είναι η ζωή οποιουδήποτε παιδιού.

«Κολυμπώ και υπόσχομαι, κολυμπώ και μιλάω στον εαυτό μου, από μέσα μου αλλά τόσο δυνατά που νομίζω ότι οι σκέψεις μου ακούγονται μέχρι απέναντι, εκεί, στη φωτεινή κουκκίδα που προσπαθώ να φτάσω εδώ και ώρες, ούτε κι εγώ ξέρω πόσες... Και εκεί που νιώθω τα πόδια μου να ’χουν βαρίδια και πάω να κουραστώ και ν’ αφεθώ, εκεί βγάζουνε φτερά και νιώθω να πετώ. Από τη μια γυρνώ, κοιτώ και βλέπω μόνο μάτια, ζευγάρια μάτια να με κοιτούν μέσα από τη βάρκα μας και να περιμένουν από μένα βοήθεια. Κι από την άλλη γυρνώ και κοιτάζω στη στεριά και με κρυφή λαχτάρα περιμένω κι εγώ κάποιος να με βοηθήσει, πιο μεγάλος και πιο δυνατός από μένα».

Η Νουρ φεύγει από τη Συρία μαζί με την αδελφή της και τη γάτα της την Κιταμπάν για να σωθεί. Ο δρόμος θα είναι μακρύς και δύσκολος μα η παιδική ψυχή έχει μεγάλη δύναμη. Η πίστη της Νουρ στο μέλλον και η αγάπη της για το κολύμπι θα οδηγήσουν τα βήματά της σ’ ένα ταξίδι γεμάτο κινδύνους. Το κολύμπι, που την κράτησε ζωντανή, θα γίνει το εισιτήριο για ένα καλύτερο μέλλον και θα της δώσει την ευκαιρία να πραγματοποιήσει τα όνειρά της.

 

Η Μαριέττα Κόντου καταφέρνει να δημιουργήσει μια απόλυτα ζωντανή και πιστευτή ηρωίδα, στο μεταίχμιο της παιδικής ηλικίας και της απότομης ενηλικίωσης που συνεπάγονται οι δυσκολίες στις οποίες την έριξε ο πόλεμος και η προσφυγιά. Με γλώσσα απλή, αλλά μεγάλη μαεστρία στη σύνθεση και μοναδική ενσυναίσθηση από την πλευρά της συγγραφέα, το ταξίδι της Νουρ ζωντανεύει μπροστά μας με τρόπο κινηματογραφικό και η πρωτοπρόσωπη αφήγηση προσφέρει στον αναγνώστη ένα παράθυρο μέσα στην ψυχή της ηρωίδας. Οι εικόνες που δημιούργησε ο εικονογράφος Στάθης Πετρόπουλος με μολύβι και οικονομία χρωμάτων αποτυπώνουν τα στιγμιότυπα από τη ζωή της Νουρ με ζωντάνια και καθαρότητα, και έχουν μεγάλο εικαστικό ενδιαφέρον για τα παιδιά.

Γράφτηκαν πολλά παιδικά βιβλία γύρω από το μεγάλο θέμα των προσφύγων, και γράφονται ακόμα. Απ’ όποια πλευρά και να το πάρει κανείς, είναι ένα ζήτημα που θα καθορίσει την εποχή μας και οι συγγραφείς, με την ευαισθησία που τους χαρακτηρίζει, δεν θα μπορούσαν να το προσπεράσουν. Κάθε βιβλίο που δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να συνειδητοποιήσουν ότι οι πρόσφυγες είναι απλώς άνθρωποι όπως εμείς είναι κέρδος. Όταν αυτό είναι καλογραμμένο, χωρίς μελοδραματισμούς και «εύκολο» συναισθηματισμό, όπως είναι το «Φτου ξελύπη», είναι δώρο.

Στο τέλος του βιβλίου συμπεριλαμβάνεται κείμενο της ΜΕΤΑδρασης (www.metadrasi.org), της Οργάνωσης της Κοινωνίας των Πολιτών που εξειδικεύεται στον τομέα της διερμηνείας και διαπολιτισμικής μεσολάβησης καθώς και στην προάσπιση των δικαιωμάτων των ασυνόδευτων ανηλίκων και των ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας, με πληροφορίες σχετικά με τα ασυνόδευτα παιδιά – πρόσφυγες και την προστασία τους, που παροτρύνουν μικρούς και μεγάλους αναγνώστες να αναζητήσουν τρόπους επικοινωνίας και στήριξης προς κάποιο παιδί που μπορεί να βρίσκεται κοντά τους και να αισθάνεται μόνο του.

Οι εκδόσεις Μεταίχμιο πρόκειται να δωρίσουν το βιβλίο στις ειδικές δομές που φιλοξενούν και στα σχολεία όπου φοιτούν προσφυγόπουλα, ώστε να φτάσει στα χέρια κάθε παιδιού. Για τον σκοπό αυτό το βιβλίο μεταφράστηκε στα αραβικά από την Πέρσα Κουμούτση και τον Abdelaziz Mohamed Abbas.


Μιλήσαμε με τη Μαριέττα Κόντου για το «Φτου Ξελύπη» και το προσφυγικό, την παιδική λογοτεχνία και τη μητρότητα:

 Marietta Kontou Ftou Xelipi

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε για παιδιά;
Με άγνοια κινδύνου, αφέλεια και παλιμπαιδισμό. Μπιμπερό, πιπίλες, παιδικές και αθώες καληνύχτες που συνοδεύονται από καθόλου αθώα ξενύχτια, μικρές απορίες που ζητούν απάντηση και που σε αφήνουν με την απορία πώς σου πέρασε από το μυαλό ότι είσαι έτοιμος να γίνεις γονιός, ε, όλα αυτά έκαναν έναν συνδυασμό στο μυαλό μου θυελλώδη και ακαταμάχητο, που ζητούσε αποτελεσματική διέξοδο.

Τι σας αρέσει να διαβάζετε;
Ό,τι ξεκινάει απρόσμενα και μου «κλέβει» την προσοχή, τα χρωματιστά, τα αντισυμβατικά και ό,τι για αλλού ξεκινάει και αλλού το πάει• μου αρέσουν όμως πολύ και τα κλασικά, όχι αυτά που μυρίζουν ναφθαλίνη, τα άλλα, τα άφθαρτα από τον χρόνο, τα πάντα νέα.

Το βιβλίο σας «Φτου ξελύπη» βασίζεται στην αληθινή ιστορία της Yusra Mardini, πρόσφυγα από τη Συρία. Τι σας κέντρισε στην ιστορία της ώστε να αποφασίσετε να τη γράψετε;
Ο ηρωισμός που κρύβουν τα παιδιά μέσα τους και που τον ζηλεύω αθεράπευτα, αυτή η αβάσταχτη, για μας τους μεγάλους, πεποίθηση ότι εκεί έξω υπάρχουν χαμόγελα και ότι θα κάνουν μια έτσι και θα τα μαζέψουν! Και η αλμυρόγλυκη ανάμνηση ότι πρέπει κι εγώ κάποτε να ήμουν έτσι, γενναία, αλλά μετά το ξέχασα. Μια οικογενειακή ιστορία του μητρικού παππού, που ήρθε ασυνόδευτος αλλά γενναίος μπόμπιρας από τη Σμύρνη, κουβαλώντας όλη τη λύπη τη μικρασιατική στην πλάτη του και που σκόρπισε γενναιόδωρα, σαν ενήλικας, αγάπη αξόδευτη και συγχώρεση, ήρθε και «κούμπωσε» στις μνήμες και τις ανησυχίες μου.

Τι κερδίζουν τα παιδιά διαβάζοντας τις ιστορίες των προσφύγων που ζουν στη χώρα μας;
Γνώση, πληροφορία, ενημέρωση που προσγειώνουν, αλλά και έμπνευση, παράδειγμα και πρότυπα που απογειώνουν. Τα παιδιά δεν χρειάζονται προστασία και παυσίλυπα αλλά εικόνες που θα τα βοηθήσουν, με άπειρο σεβασμό, να καταλάβουν ότι ο κόσμος μας δεν είναι ούτε ιδανικός ούτε τέλειος ούτε και πρόκειται να γίνει, αλλά ότι ο καθένας μας έχει μέσα του δύναμη τεράστια να αλλάξει, να βελτιώσει, να μετακινήσει πράγματα και να τον κάνει τουλάχιστον καλύτερο.

Διαβάζουν τα παιδιά σήμερα;
Και ναι και όχι. Εξαρτάται από το παιδί, το περιβάλλον, τα ερεθίσματα. Γενικά όμως όσο η μαμά και ο μπαμπάς, η δασκάλα στο σχολείο τους διαβάζουν, είναι καλά. Μετά περνούν φάσεις, περιόδους και ηλικίες που το διάβασμα μπαίνει στο ράφι και το ξαναθυμούνται πάλι στα ενήλικα χρόνια τους. Όμως η πρώτη σχέση, η πρώτη επαφή με το διάβασμα, ο έρωτας που θα νιώσουν –αν νιώσουν– είναι αυτός που μένει και αυτός που θυμούνται και ανασύρουν όταν έρθει η στιγμή να αποκαταστήσουν τη σχέση τους με τις λέξεις.

Τι σας ξάφνιασε στην εμπειρία της μητρότητας;
Ότι τα κατάφερα!

Τι σας έμαθαν οι γονείς σας που θα θέλατε να το «διδάξετε» και στα δικά σας παιδιά;
Δεν ξέρω αν μου το έμαθαν οι γονείς μου αυτό, αλλά προφανώς για να το κάνω, κάπου θα το ξεσήκωσα: στο μεγάλωμα των παιδιών, ο εγωισμός δεν έχει θέση, θέλει αυτιά πελώρια για να ακούς αυτά που τα παιδιά ψιθυρίζουν, μάτια ορθάνοιχτα για να βλέπεις ακόμα και το πιο ανεπαίσθητο φτερούγισμα, γενναιότητα τεράστια να ζητάς συγγνώμη και να αναγνωρίζεις λάθη, ωριμότητα ενήλικα στην ευθύνη απέναντί τους και παιδική αθωότητα όταν μπαίνεις στη θέση τους για να τα καταλάβεις.

 

 

Μυρτώ Αθανασοπούλου

Η Μυρτώ Αθανασοπούλου δεν ξέρει να απαντήσει στην ερώτηση "τι δουλειά κάνεις;". Σπούδασε Θεατρολογία και Μετάφραση και για χρόνια δουλεύει ως επιμελήτρια κειμένων. Της αρέσουν τα βιβλία, τα γλυκά, το κέντρο της πόλης, τα δέντρα και η θάλασσα. Έχει μια μικρή κόρη και θέλει να την κάνει συνέχεια να γελάει.

Video of the day

  • Sean Paul - No Lie ft. Dua Lipa | BrightSong of the Day

INSTAGRAM

 

ThaGinoMana