30.06.2017
(4 ψήφοι)

Θοδωρής Παπαϊωάννου: «Τα παιδιά μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο»

Θοδωρής Παπαϊωάννου: «Τα παιδιά μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο»

 

Ξέρω πολύ καλά να χάνω πράγματα. Συνήθως χάνω τα κλειδιά μου και το κινητό μου, και τα βρίσκω μετά από αρκετό βρισίδι ψάχνοντας μανιασμένα μέσα στην τσάντα μου. Αλλά αυτό που χάνω τις πιο πολλές φορές, από τότε που έγινα μαμά, είναι την ψυχραιμία μου. Ο εφευρέτης Μάξιμος Φλου, λοιπόν, είναι δικός μου άνθρωπος.

Ο ήρωας του «Το βρήκα! Η μεγάλη εφεύρεση», του νέου βιβλίου του Θοδωρή Παπαϊωάννου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, είναι -σαν γνήσιος εφευρέτης- μόνιμα αφηρημένος. Χάνει πράγματα όλη την ώρα: τα ταίρια απ’ τις κάλτσες του, το πορτοφόλι του, το αγαπημένο του κόμικ και άλλα πολλά. Ο Μάξιμος Φλου, που ζει σ’ ένα σπίτι στην πλαγιά του λόφου με τον σκύλο του τον Μέρφι, ψάχνει μανιωδώς να βρει αυτό που θ’ αλλάξει τον κόσμο: τη μηχανή που βρίσκει ό,τι έχει χαθεί!

Εντωμεταξύ έχει κάνει ένα σωρό άλλες εφευρέσεις, όχι εξίσου χρήσιμες, όπως το μολύβι που γράφει με άσπρα γράμματα, και το ειδικό κουτάλι με βαθουλώματα για να τρως αρακά. Ο Μέρφι, ο σκύλος, έχει συνηθίσει πια ν’ ακούει το «μπαμ!» από το εργαστήριο του κυρίου του αλλά όταν τον ακούει να φωνάζει «Το βρήκα!» αρχίζει να γρατζουνάει την πόρτα ενθουσιασμένος περιμένοντας να δει τη μεγάλη εφεύρεση. Μα κάθε φορά που σκοντάφτει, παραπατάει και πέφτει ο Μάξιμος Φλου, βρίσκει και ένα από τα χαμένα του πράγματα και αναφωνεί «Το βρήκα!». Όταν βρίσκει το πορτοφόλι του που έχει μέσα τις φωτογραφίες των φίλων του, ο εφευρέτης μας καταλαβαίνει πως οι άνθρωποι που αγαπά και τους άφησε να «χαθούν» είναι πιο σημαντικοί από τις εφευρέσεις. Έτσι ετοιμάζει τη βαλίτσα του για ένα μεγάλο ταξίδι σε όλα τα μέρη του κόσμου όπου ζουν οι αγαπημένοι του φίλοι. Ο αφηρημένος εφευρέτης συνειδητοποιεί ότι για ν’ αλλάξεις τον κόσμο, πρέπει πρώτα ν’ αλλάξεις τον εαυτό σου, που είναι και η πιο δύσκολη δουλειά.

101526l

Το βιβλίο του Θοδωρή Παπαϊωάννου ξεχειλίζει από χιούμορ. Τα παιδιά θα περάσουν απίθανα με τις τούμπες του Μάξιμου, τα «μπαμ» και τα «κλανγκ» που ακούγονται ενώ δουλεύει στο εργαστήριό του, με τις τρελές εφευρέσεις του, τα άπειρα πράγματα που έχει χάσει, αλλά και με τις προσπάθειες του καημένου του Μέρφι να δει τι συμβαίνει πίσω από την κλειστή πόρτα. Υπάρχει ένα ισχυρό μήνυμα στο βιβλίο αυτό, αλλά έρχεται φυσικά, χωρίς να μας το λέει ο συγγραφέας κατάμουτρα. Αντίθετα, η αφήγησή του είναι απλή και πεντακάθαρη, δεν προσπαθεί υπερβολικά να κάνει τα παιδιά να γελάσουν, δεν είναι «χαριτωμένη» και «γλυκιά». Και είναι πολύ καλοδεχούμενος επιτέλους ένας διαφορετικός ήρωας παιδικού βιβλίου, που δεν είναι παιδάκι, ζωάκι, τερατάκι και οτιδήποτε άλλο εις -άκι, αλλά ένας μεγάλος, ένας κανονικός μεγάλος σαν αυτούς ανάμεσα στους οποίους περνούν τη ζωή τους τα παιδιά (καλά, ίσως λίγο πιο αφηρημένος).

Μετά από τόση ώρα που είμαστε κλεισμένοι στο εργαστήριο του Μάξιμου Φλου, η σελίδα με τις φωτογραφίες των φίλων του που ζουν και εργάζονται στα πέρατα του κόσμου, είναι μια βαθιά ανάσα, ένα ανοιχτό παράθυρο. Εδώ τα παιδιά θα δουν πως υπάρχουν άπειρες διαφορετικές επιλογές που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος στη ζωή του, και άπειροι τρόποι ν’ αλλάξει κανείς τον κόσμο, λίγο λίγο κάθε φορά.

Η εικονογράφηση της Μυρτώς Δεληβοριά είναι στην ουσία ένα υπέροχο κόμικ με καταπληκτική χρήση της διχρωμίας, γεμάτο κίνηση, στρογγυλάδες και χιούμορ, πολύπλοκες μηχανές, τούμπες, ρίγες και έναν σκύλο που κουνιέται συνέχεια! Είναι μια σπουδή στο πώς ο εικονογράφος δεν αρκεί απλώς να «ζωγραφίζει» τις εικόνες που περιγράφει ο συγγραφέας, αλλά πρέπει να δημιουργεί έναν δικό του κόσμο, που να μπορεί να σταθεί ανεξάρτητα από το βιβλίο. Η σκηνή όπου ο Μάξιμος Φλου κυνηγάει τον Μέρφι με το ειδικό κουτάλι με βαθουλώματα για να τρως αρακά, ώστε να δοκιμάσει την εφεύρεσή του, είναι φανταστική!

Το «Το βρήκα! Η μεγάλη εφεύρεση» είναι άλλο ένα απ’ τα πολύ καλά βιβλία στα οποία μας έχουν συνηθίσει οι εκδόσεις Παπαδόπουλος. Το γέλιο, η διασκέδαση και ο προβληματισμός ξεπηδούν αβίαστα από μέσα του, και ξέρετε κάτι; Αν τα παιδιά, ειδικά τα πιο μικρά, δεν δείχνουν να «πιάνουν το μήνυμα» (που δεν είναι και το πιο απλό), δεν πειράζει. Θα διασκεδάσουν τόσο μ’ αυτό το βιβλίο, θα το διαβάσουν τόσες φορές που, λέγε-λέγε, θα φυτευτεί το σποράκι μέσα τους.

 PAPAIOANNOU

Μιλήσαμε με τον συγγραφέα Θοδωρή Παπαϊωάννου για τα σημερινά παιδιά, τα βιβλία και το πώς θ’ αλλάξουμε τον κόσμο:

Η εποχή μας (και η δυτική κοινωνία μας) είναι, θα λέγαμε, «παιδοκεντρική». Τα παιδιά έχουν ξεχωριστή θέση στη ζωή μας, μερικές φορές γιγαντωμένη τόσο που να τους κάνει τελικά κακό. Έχει αντίκτυπο αυτό πάνω στα παιδιά;

Για το αν έχει αντίκτυπο εξαρτάται από εμάς. Είναι άραγε «παιδοκεντρική» η εποχή μας, και με ποιον τρόπο; Αν και τα παιδιά στις μέρες μας έχουν άφθονες πληροφορίες, τους δίνουμε τα κατάλληλα εργαλεία για να τις διαχειριστούν; Ας σκεφτούμε: τι κάνουμε, για παράδειγμα, για την αποτυχία; Μαθαίνουμε στα παιδιά μας να χάνουν; Πως δεν είναι απαραίτητο να είναι πάντα «πρώτα»; Πως είναι απλώς διαφορετικά και ίσα με τα άλλα παιδιά;

Κάθε παιδί έχει τους δικούς του ρυθμούς και τη δική του προσωπικότητα. Καλό είναι να μπαίνει στη θέση του «άλλου», αλλά δεν χρειάζεται να γίνει σαν κάποιο άλλο. Ας επιλέγει ελεύθερα, ας περιβάλλεται από αγάπη, αποδοχή και κατανόηση. Ας του ενισχύσουμε την αυτοεκτίμηση με κάθε τρόπο. Ας παίξουμε μαζί του. Ας είναι το δώρο μας ο χρόνος που του αφιερώνουμε. Ας το βοηθάμε να βρει το δικό του δρόμο και ας μην το «σπρώχνουμε» στο δρόμο που εμείς διαλέξαμε γι’ αυτό. Έτσι, ας είναι η κάθε εποχή και η κάθε κοινωνία «παιδοκεντρική».

Λένε ότι τα παιδιά σήμερα είναι πιο έξυπνα απ’ όσο ήταν οι προηγούμενες γενιές ως παιδιά. Το βλέπετε αυτό;

Όχι, δεν το βλέπω. Έχουν αλλάξει ως προς τις δεξιότητες σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Υπάρχουν περισσότερα ερεθίσματα και πληροφορίες τώρα. Ένα παιδί σήμερα χειρίζεται άψογα ένα smartphone ή ένα tablet, αλλά αν του δώσεις ένα κρεμμυδάκι να το φυτέψει, ίσως να το φυτέψει ανάποδα (το ‘χω δει αυτό)! Βλέπω πως τα περισσότερα παιδιά δεν ξέρουν να χειριστούν ένα σφυρί κι ένα καρφί, μια βίδα κι ένα κατσαβίδι. Το «κάνω κάτι με τα χέρια μου» έχει εκλείψει πλέον από την εκπαίδευση αλλά και από την καθημερινότητα. Θεωρούμε εξυπνάδα το πλούσιο λεξιλόγιο, τις αυθόρμητες απαντήσεις, τις γνώσεις που μπορεί να απομνημονεύσει ένα παιδί, μα είναι μόνο αυτό εξυπνάδα; Δεν νομίζω.

Διαβάζουν πολλά βιβλία τα παιδιά σήμερα;

Το δικό μου συμπέρασμα (μετά από τόσα χρόνια στην εκπαίδευση) είναι πως στις μικρές ηλικίες, εκεί, μέχρι την Τετάρτη του Δημοτικού περίπου, ναι, διαβάζουν. Μετά, στην προ-εφηβεία και στην εφηβεία τα πράγματα αλλάζουν. Είναι η τεχνολογία; Οι υπολογιστές και τα κινητά; Ίσως. Πάντως κάτι δεν κάνουμε καλά, γονείς και εκπαιδευτικοί. Το διάβασμα δεν επιβάλλεται, αγαπιέται. Αν δεν το αγαπήσουμε εμείς το βιβλίο, πώς να το αγαπήσουν τα παιδιά;

Γιατί δεν γράφετε για μεγάλους;

Πιστεύω ότι το να γράφεις για παιδιά είναι μεγαλύτερη πρόκληση απ’ ό,τι το να γράφεις για μεγάλους. Πρέπει με λίγες μόνο λέξεις να χτίσεις μια ολοκληρωμένη ιστορία, δημιουργώντας παράλληλα εικόνες που θα «τσιγκλήσουν» τον/την εικονογράφο. Είναι ένα πολύ όμορφο παιχνίδι. Απ’ την άλλη, είναι το ζητούμενο: «Πώς θα γίνουμε καλύτεροι ως κοινωνία;». Οι μεγάλοι τον φτιάξαμε τον κόσμο έτσι όπως είναι. Τα παιδιά μπορούν να τον αλλάξουν. Τι ευτυχία αν ένα βιβλίο βοηθήσει σ’ αυτό! Και, πιστέψτε με, μπορεί να το κάνει.

Τι σας αρέσει να διαβάζετε;

Διαβάζω κυρίως ελληνική λογοτεχνία, έχοντας μια προτίμηση στα μυθιστορήματα με ιστορικές αναφορές (π.χ. Ισίδωρος Ζουργός). Ανά διαστήματα διαβάζω ξανά τους Έλληνες κλασικούς (Παπαδιαμάντη, Βενέζη, Καζαντζάκη, Λουντέμη, Σκαρίμπα κ.λπ.). Όταν πέσει στα χέρια μου ξένη λογοτεχνία, βιβλία σαν το «Έθιμα ταφής», το διαβάζω ευχαρίστως! Διαβάζω επίσης παιδικά εικονογραφημένα και εφηβικά μυθιστορήματα. Τα αναγνωστικά μου «διαλείμματα» τα κάνω διαβάζοντας ποίηση.

Τι κάνει τους εφευρέτες τόσο αφηρημένους;

Επειδή οι εφευρέτες έχουν μεγάλη φαντασία, βλέπουν τα πράγματα αλλιώς. Έτσι, εκεί που όλοι εμείς νομίζουμε πως οι τιράντες φτιάχτηκαν για να κρατούν ένα παντελόνι, οι εφευρέτες βλέπουν έναν ιμάντα κίνησης μιας μηχανής. Αυτό έχει σαν συνέπεια να παραμελούν τα απλά και καθημερινά, καθώς το μυαλό τους τρέχει συνεχώς σε καινούριες ιδέες, καινούριες ανακαλύψεις. Μοιραία, λοιπόν, γίνονται αφηρημένοι.

Ποια εφεύρεση θα θέλατε να κάνετε;

Μα, τη μηχανή που βρίσκει ό,τι έχει χαθεί! Συνεχώς χάνω τα πράγματά μου, κλειδιά, γυαλιά, πορτοφόλια, κάλτσες. Εδώ και λίγες μέρες έχω χάσει ας πούμε τα γυαλιά του ηλίου (αλήθεια!). Κι επειδή δεν έχω καταφέρει ακόμη να φτιάξω τη μηχανή, μόλις βρω κάτι, φωνάζω δυνατά «Το βρήκα!».

Ο Μάξιμος Φλου αποφασίζει να αλλάξει πρώτα τον εαυτό του και μετά τον κόσμο. Πιστεύετε πως αυτή είναι η «συνταγή της επιτυχίας» για ν’ αλλάξουμε κάποτε τον κόσμο μας;

Ο Μάξιμος Φλου, μετά από μερικές τούμπες, μια κεφαλιά στον πάγκο των εφευρέσεων και μια βαλίτσα που σκάει «μπαμ» μπροστά στα μάτια του, ανακαλύπτει πως ήρθε η ώρα ν’ αλλάξει. Συνήθως έτσι γίνεται. «Εγώ θ’ αλλάξω τον κόσμο;» αναρωτιόμαστε, περιμένοντας κάποιον άλλον να το κάνει. Κι αν δεν γίνει το «μπαμ», δεν κουνιόμαστε. Καλό είναι να αλλάξουμε χωρίς να περιμένουμε το «μπαμ». Ίσως είναι αργά τότε...

 

 

Μυρτώ Αθανασοπούλου

Η Μυρτώ Αθανασοπούλου δεν ξέρει να απαντήσει στην ερώτηση "τι δουλειά κάνεις;". Σπούδασε Θεατρολογία και Μετάφραση και για χρόνια δουλεύει ως επιμελήτρια κειμένων. Της αρέσουν τα βιβλία, τα γλυκά, το κέντρο της πόλης, τα δέντρα και η θάλασσα. Έχει μια μικρή κόρη και θέλει να την κάνει συνέχεια να γελάει.

Video of the day

  • Sean Paul - No Lie ft. Dua Lipa | BrightSong of the Day

INSTAGRAM

 

ThaGinoMana